الشيخ الأنصاري ( مترجم وشارح : جمشيد سميعى )

84

رسائل شيخ انصارى ( فارسى )

2 - گاهى تجرّى به اينست كه : متجرّى قصد گناه دارد و با همين قصد وارد مقدّمات گناه مىشود ، لكن به خود حرام دست نمىيابد ، در اينجا متجرّى معاقب است ( از نظر شيخ ) 3 - گاهى تجرّى به اينست كه : متجرّى قصد گناه دارد و با همين قصد و ارادهء عملى را كه مىداند نزد مولى حرام است انجام مىدهد ، لكن بعدا معلوم مىشود كه اين عمل حرام نبوده است كه در اين صورت شيخ مىفرمايد : فيه اشكال . 4 - گاهى تجرّى به اينست كه : متجرّى علم اجمالى دارد به حرمت چيزى ، لكن براى رسيدن به حرام يكى از دو امر مشتبهه را انجام مىدهد . 5 - گاهى تجرّى به اينست كه : متجرّى علم اجمالى به حرمت دارد ، لكن بدون قصد ، نسبت به هريك از دو طرف ؛ يكى از دو امر مشتبه را انجام مىدهد و باكى ندارد كه در حرام واقعى بيفتد يا نه مثلا مىگويد من اين غذا را مىخورم خواه حلال يا حرام . 6 - گاهى تجرّى به اينست كه : علم اجمالى دارد ، لكن يكى از دو امر مشتبه را انجام مىدهد به اميد آنكه حرام واقعى نباشد . * منشأ كدام‌يك از اقسام ششگانه كم‌مبالاتى است ؟ ج : قسم ششم از تجرّى . * در كدام قسم از تجرّى فاعل جاهل است ؟ ج : قسم 4 و 5 و 6 . * آيا جهالت متجرّى در اقسام فوق عذرآور است يا نه ؟ ج : گاهى عذرآور است و رفع عقاب مىكند همان‌طور كه در شبهات بدويّه و شك در تكليف چنين است . * با توجه به عذرآورى جهل ، شرط تحقّق تجرّى چيست ؟ ج : اينست كه : جهل عذرآور نبوده ، بلكه مقرون به علم اجمالى باشد . * چرا در شبهات بدويّه و شكّ در تكليف و لو مكلّف حرام واقعى را مرتكب شود معصيت صدق نمىكند ؟ ج : چون اصل برائت براى مكلّف عذرآور است .